Ο καρκίνος του προστάτη στα αρχικά στάδια είναι εντελώς ασυμπτωματικός δηλαδή δεν προκαλεί κανένα σύμπτωμα.

Τα όποια συμπτώματα σχετικά με την ούρηση σχετίζονται κυρίως με την άλλη συχνή πάθηση του προστάτη δηλαδή την υπερπλασία του προστάτη.

Για τον λόγο αυτό και επειδή τα καλύτερα θεραπευτικά αποτελέσματα εμφανίζονται όταν ο καρκίνος διαγνωστεί στα αρχικά στάδια, γίνεται συνεχώς έκκληση στους άνδρες μετά τα 50 να κάνουν μια συστηματική επίσκεψη στον ουρολόγο τους

Πως γίνεται η διάγνωση του καρκίνου του προστάτη;

Όπως είπαμε, στα αρχικά στάδια ο καρκίνος του προστάτη ενδέχεται να μην παρουσιάζει κανένα σύμπτωμα διότι  αναπτύσσεται αργά και ο όγκος παραμένει περιορισμένος στον προστάτη για  σημαντικό χρονικό διάστημα. Στα στάδια αυτά ο καρκίνος ανευρίσκεται στα πλαίσια του προσυμπτωματικού ελέγχου (screening) που πρέπει να υποβάλλονται όλοι οι άντρες άνω των 50 ετών (45 αν έχουν συγγενείς με την νόσο)

Η διάγνωση του καρκίνου του προστάτη στα αρχικά στάδια βασίζεται στις ακόλουθες εξετάσεις:

Δακτυλική εξέταση του προστάτη

Η δακτυλική εξέταση του προστάτη είναι η κλινική εξέταση κατά την οποία εκτιμάται το περίγραμμα, το μέγεθος και η υφή του προστάτη καθώς και η πιθανή παρουσία σκληρίας που ενδεχομένως σηματοδοτεί παρουσία καρκίνου.

Ο ρόλος της δακτυλικής εξέτασης στη διάγνωση του καρκίνου του προστάτη είναι να αξιολογήσει τον προστάτη για οποιεσδήποτε ανωμαλία που μπορεί να υποδεικνύει την παρουσία καρκίνου.

PSA 

• είναι μια ουσία που παράγεται  από τον προστάτη
• παράγεται τόσο από τον φυσιολογικό όσο και από τον καρκίνο του προστάτη
• αυξημένες τιμές PSA είναι συχνά-αλλά όχι πάντα-μια πρώιμη ένδειξη του καρκίνου του προστάτη
• υπάρχουν πολλοί λόγοι πέραν του καρκίνου που μπορεί να οδηγήσουν σε αύξηση της τιμής του PSA (πχ προστατίτιδα, υπερτροφία προστάτου κτλ)
• φυσιολογικά επίπεδα PSA δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι δεν υπάρχει καρκίνος.

Πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία 

• είναι η απεικονιστική εξέταση μέσω της οποίας είναι δυνατόν να εντοπιστούν περιοχές ύποπτες για καρκίνο
• πρέπει να γίνεται σε όλους τους ασθενείς με υποψία καρκίνου του προστάτη
• τα ευρήματα της βοηθούν στην διενέργεια “στοχευμένης” βιοψίας με την τεχνική της σύντηξης εικόνων (fusion biopsy)
• πέραν της πιθανής παρουσίας, η εξέταση επιτρέπει την εκτίμηση της θέσης, του μεγέθους και της τοπικής επέκτασης του καρκίνου

Βιοψία προστάτη με την μέθοδο της διαπερινεϊκής fusion τεχνικής

Είναι μια διαγνωστική επεμβατική πράξη για την διάγνωση καρκίνου του προστάτη μέσω της οποίας γίνεται λήψη προστατικού ιστού για ιστολογική εξέταση

Συνδυάζει δύο καινοτόμες τεχνικές:

• την σύντηξη (ένωση) των εικόνων της πολυπαραμετρικής μαγνητικής τομογραφίας στον υπέρηχο σε αληθινό χρόνο (real time)
• τη διαπερινεική προσπέλαση δηλαδή η βελόνα βιοψίας δεν περνάει από το  έντερο (ορθο) αλλά περνάει από το περίνεο, δηλαδή την περιοχή του δέρματος που βρίσκεται μεταξύ του οσχέου και του πρωκτού

Σε σχέση με την διορθική fusion βιοψία , η διαπερινεική fusion βιοψία χαρακτηρίζεται από

• μεγαλύτερη ακρίβεια στην εντόπιση καρκίνου αν υπάρχει
• μικρότερα ποσοστά λοίμωξης και σήψης
• καλύτερη ανεκτικότητα για τον ασθενή

Η διαπερινεική fusion βιοψία προστάτου αποτελεί την βασική επιλογή για την βιοψία προστάτη με βάση τις τελευταίες κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρείας (guidelines)

Τι ακολουθεί μετά την διάγνωση καρκίνου του προστάτη;

Μετά την αρχική διάγνωση του καρκίνου ακολουθεί η διαδικασία της σταδιοποίησης που έχει σκοπό τον προσδιορισμό της έκτασης του καρκίνου

Υπάρχουν διάφορα στάδια στον καρκίνο του προστάτη:

Στάδιο I: Ο καρκίνος είναι περιορισμένος στον προστάτη αδένα και συνήθως δεν είναι ψηλαφητός κατά την ορθική εξέταση

Στάδιο II: Ο καρκίνος παραμένει εντός του προστάτη, αλλά είναι ψηλαφητός με ορθική εξέταση

Στάδιο II και III: Ο καρκίνος έχει αρχίσει να εξαπλώνεται εκτός του προστάτη στους παρακείμενους ιστούς.

Στάδιο IV: Ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί σε άλλα μέρη του σώματος, όπως η ουροδόχος κύστη, το ορθό ή τα οστά.

Τα αποτελέσματα της σταδιοποίησης και διαστρωμάτωσης θα καθορίσουν τον σχεδιασμό της κατάλληλης θεραπείας και θα δώσουν πληροφορίες σχετικά με την πρόγνωση της νόσου

Η σταδιοποίηση και η διαστρωμάτωση βασίζονται:

• στην ιστολογικής απάντησης της βιοψίας
• στην μαγνητική τομογραφία
• στην αξονική τομογραφία
• στο σπινθηρογράφημα
• στο PSA

Τι είναι η ταξινόμηση κατά Gleason Score;

• η ιστολογική εξέταση αναφέρεται στη μικροσκοπική εξέταση δειγμάτων ιστού του προστάτη που αποκτώνται κατά τη διάρκεια της βιοψίας (ή το χειρουργείο).
• Το  Gleason score είναι ένα σύστημα διαβάθμισης που χρησιμοποιείται για να αξιολογήσει την επιθετικότητα των καρκινικών κυττάρων του προστάτη με βάση την εμφάνισή τους στο μικροσκόπιο.
• Το σκορ κυμαίνεται από 6 έως 10, με το 6 να είναι το λιγότερο επιθετικό και το 10 το περισσότερο επιθετικό