Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί έναν από τους συχνότερους καρκίνους στους
άνδρες παγκοσμίως. Παρόλο που η πρόγνωση είναι συχνά ευνοϊκή, η επίδραση της νόσου και
των θεραπειών της στην ψυχική υγεία και την κοινωνική ζωή των ασθενών είναι βαθιά και
πολυδιάστατη. Εξετάζουμε, στη συνέχεια, τις βασικές ψυχολογικές, σεξουαλικές και
κοινωνικές συνέπειες που επιφέρει η νόσος στους άνδρες που την βιώνουν.

1. Ψυχολογικές συνέπειες
Η διάγνωση του καρκίνου συνοδεύεται συνήθως από έντονα συναισθήματα άγχους,
φόβου και αβεβαιότητας για το μέλλον. Η απειλή για τη ζωή, η εμπειρία των παρενεργειών
και η ανάγκη λήψης δύσκολων αποφάσεων για τη θεραπεία εντείνουν τις ψυχολογικές
δυσκολίες.
Έρευνες έχουν δείξει ότι σημαντικό ποσοστό ανδρών με καρκίνο του προστάτη
εμφανίζει συμπτώματα κατάθλιψης, ακόμα και μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας
(Sharpley et al., 2014). Επιπλέον, η απώλεια της ελέγχου της ζωής και η αίσθηση εξάρτησης
από το ιατρικό σύστημα δημιουργούν περαιτέρω συναισθηματική επιβάρυνση.

2. Σεξουαλική δυσλειτουργία και ταυτότητα
Η σεξουαλική λειτουργία επηρεάζεται συχνά από θεραπείες όπως η ριζική
προστατεκτομή ή η ακτινοθεραπεία. Πολλοί άνδρες εμφανίζουν στυτική δυσλειτουργία,
απώλεια επιθυμίας και δυσκολίες στην εκσπερμάτιση, γεγονός που επηρεάζει την εικόνα που
έχουν για τον εαυτό τους και τη σχέση τους με τον/την σύντροφό τους (Resnick et al., 2013).
Η απώλεια της σεξουαλικότητας πλήττει την ταυτότητα του άνδρα και πολλές φορές
συνδέεται με συναισθήματα ντροπής, ανεπάρκειας και απομόνωσης. Οι άνδρες μπορεί να
αποφύγουν τη συζήτηση για αυτά τα θέματα, ενισχύοντας το κοινωνικό στίγμα γύρω από τη
νόσο.

3. Επιπτώσεις στις σχέσεις και την οικογένεια
Οι αλλαγές στη σωματική και ψυχική κατάσταση του ασθενούς συχνά επηρεάζουν και
την οικογενειακή δυναμική. Οι σύντροφοι καλούνται να υποστηρίξουν τον ασθενή
συναισθηματικά και πρακτικά, συχνά με κόστος τη δική τους ψυχική υγεία (Chambers et al.,
2017).
Η επικοινωνία μέσα στο ζευγάρι μπορεί να δυσκολευτεί, ειδικά όταν υπάρχουν θέματα
γύρω από τη σεξουαλικότητα ή τη σωματική εξασθένηση. Σε κάποιες περιπτώσεις, η νόσος
μπορεί να ενδυναμώσει τις σχέσεις, ωστόσο συχνότερα δημιουργεί προκλήσεις που απαιτούν
υποστήριξη και προσαρμογή.

4. Κοινωνική απόσυρση και στιγματισμός

Ο καρκίνος του προστάτη, όπως και άλλες μορφές καρκίνου, συχνά συνοδεύεται από
στίγμα. Οι άνδρες μπορεί να νιώθουν αμήχανα να μιλήσουν για την ασθένειά τους, ιδιαίτερα
αν έχει επηρεάσει τη σεξουαλική τους λειτουργία. Αυτό οδηγεί συχνά σε κοινωνική απόσυρση
και απομόνωση, ειδικά σε πολιτισμικά περιβάλλοντα όπου η ανδρική ταυτότητα ταυτίζεται
με τη σεξουαλική απόδοση.

5. Εργασία και οικονομικές επιπτώσεις
Η διάγνωση καρκίνου μπορεί να επιφέρει σημαντικές αλλαγές στην επαγγελματική
ζωή. Μερικοί ασθενείς χρειάζεται να περιορίσουν ή να σταματήσουν την εργασία τους λόγω
της θεραπείας ή των παρενεργειών, γεγονός που δημιουργεί οικονομική και ψυχολογική
πίεση.
Ο κίνδυνος απώλειας εισοδήματος, σε συνδυασμό με το κόστος φαρμακευτικής ή
εξειδικευμένης φροντίδας, καθιστά την οικονομική υποστήριξη βασικό παράγοντα στην
ποιότητα ζωής των ασθενών.

Συμπεράσματα
Ο καρκίνος του προστάτη είναι μια νόσος με ευρεία ψυχοκοινωνική επίδραση που
υπερβαίνει το βιολογικό σκέλος της θεραπείας. Η έγκαιρη ψυχολογική υποστήριξη, η ανοιχτή
επικοινωνία με τους επαγγελματίες υγείας, η ενδυνάμωση της οικογένειας και η
αποστιγματοποίηση της ασθένειας είναι κρίσιμες παρεμβάσεις για τη βελτίωση της ζωής των
ασθενών.

Άρθρο του Βασίλη Ντακούμη, Δρ Κοινωνιολογίας

Βιβλιογραφία
Chambers, S. K., Hyde, M. K., Laurie, K., Legg, M., Frydenberg, M., Davis, I. D., … & Dunn, J.
(2017). ProsCan for Couples: Randomized controlled trial of a couples-based sexuality
intervention for men with localized prostate cancer who receive radical prostatectomy.
BMC Cancer, 17, 664. https://doi.org/10.1186/s12885-017-3668-0
Resnick, M. J., Koyama, T., Fan, K. H., Albertsen, P. C., Goodman, M., Hamilton, A. S., … & Penson,
D. F. (2013). Long-term functional outcomes after treatment for localized prostate
cancer. New England Journal of Medicine, 368(5), 436–445.
https://doi.org/10.1056/NEJMoa1209978
Sharpley, C. F., Bitsika, V., & Christie, D. R. (2014). Understanding the causes of depression
among prostate cancer patients: Development of the effects of prostate cancer on
lifestyle questionnaire. Psycho-Oncology, 23(9), 1069–1075.
https://doi.org/10.1002/pon.3516